پدیده استرس در تمام مراحل زندگی ما جایگاه پررنگی دارد و طبیعی است که با قرار گرفتن در موقعیت­های مختلف زندگی به سراغ ما بیاید (اجتناب ناپذیر است). قبل از هرچیز لازم است بدانیم استرس چیست و چند نوع است. در این مقاله سعی داریم شما را با تعریف استرس و انواع آن آشنا کنیم.

استرس چیست؟

• واژه ­ی استرس تعاریف مختلفی دارد که در اینجا برای درک بهتر آن، بعضی از آن­ها را آورده­ایم:

  • استرس از نظر لغوی یعنی فشار روانی یا تنیدگی
  • استرس به هرگونه فشار روحی یا جسمی گفته می­شود.
  • استرس پدیده­ای است که فرد را تحریک می­کند و لازم است که فرد با آن سازگار شود.
  • استرس واکنشی است که ما نسبت به یک رویداد از خود نشان می­دهیم.
  • استرس واکنشی (جسمی، شناختی، هیجانی و رفتاری) است که به دنبال یک تحریک درونی (مانند داشتن توقع بیش از حد از خود) یا تحریک بیرونی (مانند ترافیک) به وجود می­آید.

انواع استرس

استرس انواع مختلفی دارد که بر اساس میزان، زمان و منبع تقسیم می­شود:

1-میزان: ( آیا استرس برای انسان لازم است؟)

• استرس مفید (سازنده): استرسی است که به ما کمک می­کند که نسبت به موقعیت­های سخت و خطرناک آگاه شویم و با آن­ها کنار بیاییم یا آن­ها را حل کنیم.
• استرس مضر(مخرب): استرسی است که علاوه بر آسیبی که به جسم ما می­رساند، باعث از بین رفتن آرامشمان در زندگی و ضعف در عملکرد ما در کارهایمان می­شود.

2- منبع:

• استرس بیرونی

1. مربوط به خانواده: مانند تولد کودک جدید در خانواده، طلاق، بیماری و مرگ اعضای خانواده
2. مربوط به جامعه: مانند رقابت­های ورزشی و درسی در بین کودکان و نوجوانان و شغل و درآمد در میان بزرگسالان.
3. مربوط به محیط یا طبیعت: مانند صدا، ازدحام و ترافیک
4. • استرس درونی

این نوع تنش مربوط به خود فرد است و ناشی از تفکرات منفی، باورهای غیر­منطقی و ویژگی­های شخصیتی او است.

3- زمان:

• استرس کوتاه ­مدت مثل گرفتاری­های روزانه
• استرس بلند­ مدت مثل تنش در محیط کار و خانواده

بنابراین استرس مفید می­تواند ما را از خطرات تهدید­کننده آگاه کند و ما را در برابر آن­ها محفوظ نگه دارد اما اگر استرس ما بیش از حد تحمل ما باشد، خطراتی برای ما در پی خواهد داشت و مضر است.

همانطور که ذکر شد استرس واکنشی است که ما نسبت به یک رویداد از خود نشان می­دهیم و می­تواند به انواع مختلفی خود را نشان دهد. مثلا استرس مفید که می­تواند به ما آگاهی بخشد و ما با آن بهتر کنار بیاییم. ناگفته نماند که منابع مختلفی می­تواند روی استرس اثر بگذارد مانند عوامل طبیعی (زلزله، ترافیک)، عوامل خانوادگی مانند (طلاق، تنش­های والدین)، عوامل جمعی مانند (رقابت­های درسی، شغل و درآمد).

منبع کتاب: من استرس دارم اما آنرا کنترل می­ کنم از سری کتاب­ های خودیاری نوشته دکتر محمد قهرمانی­ خرم و مریم باباخانی از انتشارات بهار­سبز می ­باشد.