سئوالی که در اینجا در ذهن بیشتر افراد دیابتی، خانواده­هایشان و پزشکان و… پیش می­آید این است که چرا بعضی افراد در مواجهه با بیماری دیابت واکنش متفاوتی دارند یعنی عده­ای آن را می­پذیرند و موفق می­شوند قند خون خود را کنترل کنند اما گروهی آن را نمی­پذیرند و انکار می­کنند یا به رعایت پایه های درمان دیابت بی توجه اند و متاسفانه دچار عوارض دیابت می­شوند؟ بله درست حدس زدید چون آنها نسبت به ابتلا به دیابت متفاوت فکر می­کنند. برای اینکه علت رفتار و احساسات این دو گروه دیابتی را خوب متوجه شوید لازم است با نقش افکار بر احساسات واعمال آشنا شوید.

رابطه افکار، احساسات و رفتار در کنترل قند خون

نحوه افکار و رفتار ما روی احساسات ما تاثیر متقابل دارد. برای اینکه ما احساس و رفتار خوبی داشته باشیم لازم است که به نحوه تفکر خود دقت کنیم.

بیشتر افراد دیابتی فکر می­کنند که اتفاقات استرس­زا باعث ناراحتی، استرس و به دنبال آن نوسان قند خون در آنها می­شود. در حالیکه نحوه برداشت و فکرکردن آنها از این اتفاقات است که موجب نوسان قند خون و چنین احساساتی در آنها می­شود. بنابراین ممکن است در یک موقعیت مشابه یک فرد دیابتی استرس داشته باشد و نفر دیگری استرس نداشته باشد دلیل آن این است که آنها در مورد آن اتفاق به طور متفاوتی فکر می­کنند. وقتی که اتفاقی مثل مبتلا شدن به بیماری دیابت در زندگی فرد رخ می­دهد اولین افکاری که به ذهن او می­آیند افکار خودکارمنفی هستند که بلافاصله قبل از اینکه بتواند خودش را پیدا کند به ذهن او هجوم می­آورند. این افکار نشان دهنده شیوه زندگی هر فردی در مواجه با شرایط استرس­زا می­باشند. متاسفانه بیشتر این افکار و باورها منفی و مخرب هستند به همین دلیل باعث استرس، خشم، بدبینی، نا امیدی و افسردگی در افراد می­شوند.

انواع نحوه تفکر:

ما انسان­ها به دو شیوه فکر می­کنیم که عبارتند از:

1-تفکر مخرب (منفی): این نوع تفکر همانطور که از نامش پیداست باعث ایجاد نگرانی، استرس، ناامیدی، ناراحتی، خشم و بدبینی و… در فرد می­شود.

2-تفکر سازنده (مثبت): این نوع تفکر همانطور که از نامش پیداست باعث ایجاد پذیرش، سازگاری و برخورد مناسب با مشکلات و اتفاقات در زندگی می­شود.

  برای اینکه نحوه تاثیر فکر مخرب و سازنده را در احساس و رفتارهایمان نسبت به یک اتفاق مشابه مانند ابتلا به دیابت را متوجه شویم به مثال زیر دقت کنید.

اتفاق (ابتلا به دیابت):

فکر سازنده یا مثبت (خداروشکر دیابت قابل کنترل است ) ⇦  احساس مثبت (شادابی) ⇦ رفتار مثبت (پذیرش وکنترل قند خون و شکرگذاری)

 فکر مخرب یا منفی (چرا من باید دیابت بگیرم؟) ⇦  احساس منفی (عصبانیت یا ناراحتی)  ⇦ رفتار منفی (نپذیرفتن دیابت و یا گوشه­گیری و بی­تفاوتی نسبت به کنترل قند خون و گله و شکایت و خشم نسبت به خدا)    

بنابراین با توجه به مثال بالا، افکار منفی باعث هیجانات منفی مانند استرس، خشم و افسردگی و رفتارهای اشتباه در کنترل قند خون می­شود، پس برای اینکه این احساسات و رفتارها اصلاح شوند بهتر است افکار و باورهای مخرب و اشتباه خود را بشناسیم و سپس آنها را با روش­ اصلاح افکار تحلیل نموده و به چالش بکشید.

منبع: کتاب افکار و باورهای اشتباه در کنترل قند خون نوشته شده توسط دکتر محمد قهرمانی خرم و دکتر سیدحمید حسینی توان چاپ انتشارات بهار سبز